Najava Donalda Trumpa da bi mogao ugasiti Američku agenciju za međunarodni razvoj (USAID) izazvala je euforične reakcije među BH političarima čiji su…

Najava Donalda Trumpa da bi mogao ugasiti Američku agenciju za međunarodni razvoj (USAID) izazvala je euforične reakcije među BH političarima čiji su interesi duboko ukorijenjeni u kriminal, korupciju i nacionalističku retoriku. Među njima se ističu Fadil Novalić, bivši premijer Federacije BiH, i Milorad Dodik, lider Republike Srpske, koji su samo druge nacije i religije, ali ih ujedinjuje zajednički interes – slabljenje institucija koje ističu vladavinu prava, demokratiju i transparentnost.

USAID već decenijama podržava projekte koji jačaju pravosuđe, medijske slobode i borbu protiv korupcije u Bosni i Hercegovini. Upravo su ti segmenti vlasti i društva ono što Novalić i Dodik godinama podrivaju kako bi održali svoje političke i ekonomske mreže moći.

Fadil Novalić, poznat po aferi s respiratorima, simbol je sistemske korupcije u Federaciji BiH. Njegova vlast je obilježena brojnim sumnjivim poslovima, netransparentnim javnim nabavkama i zloupotrebom položaja. USAID-ovi projekti koji su se bavili transparentnošću i borbom protiv korupcije direktno su ugrožavali njegov način vođenja politike.

S druge strane, Milorad Dodik, dugogodišnji politički lider Republike Srpske, koristi radikalni nacionalizam kao sredstvo za održavanje vlasti, pri čemu ne preže od napada na nezavisne medije, pravosuđe i opoziciju. Njegov režim je poznat po sistemskoj pljački javnih resursa, kontroli nad ekonomijom RS-a i vezi s kriminalnim strukturama. USAID-ova podrška nezavisnim medijima i civilnom društvu bila je stalna prijetnja njegovoj propagandnoj mašineriji.

Novalićeva i Dodikova reakcija na moguće gašenje USAID-a odražava njihov strah od međunarodne kontrole i podrške reformama koje bi mogle ugroziti njihove mreže moći. Ako USAID prestane finansirati projekte u BiH, korumpirani političari dobijaju dodatni prostor za nesmetano jačanje svoje moći.

Dodik već godinama vodi politiku konfrontacije sa Zapadom, posebno SAD-om, dok istovremeno održava bliske veze s Moskvom i Beogradom. Gašenje USAID-a značilo bi kraj direktnog američkog uticaja na procese u BiH, što bi njemu dalo još veću slobodu da urušava institucije i nastavi svoje separatističke planove.

S druge strane, Novalić i SDA ne žele nezavisnu Republiku Srpsku, ali bi pristali na bošnjačku teritoriju koja bi značila kraj Bosne i Hercegovine. Isti interes koji imaju Novalić i Dodik, SDA i SNSD, jesu slabije institucije, manje međunarodne kontrole i više prostora za nastavak kriminalnih radnji pod krinkom nacionalnih interesa.

Dok često slušamo optužbe iz SDA na račun Trojke da isporučuju nešto SNSD-u, zajednička radost Novalića i Dodika zbog mogućeg gašenja USAID-a pokazuje koliko su njihovi interesi usklađeni. USAID je godinama podržavao borbu protiv korupcije, razvoj pravosuđa i nezavisnih medija, a upravo su to sfere koje Novalić (SDA) i Dodik(SNSD) sistematski urušavaju. Njihova euforija je, u suštini, samo potvrda koliko se boje svjetla koje USAID baca na njihove mutne poslove.